Διαχείριση ολικής ποιότητας

Η διαχείριση ολικής ποιότητας περιλαμβάνει όλες εκείνες τις δραστηριότητες του εργαστηρίου που μπορούν να εκφράσουν την ποιότητά του, όπως:

• Σχεδιασμός της Ποιότητας (Quality Planning),
• Εργαστηριακές Διαδικασίες (Quality Laboratory Processes),
• Έλεγχος της Ποιότητας (Quality Control),
• Αποτίμηση της Ποιότητας ( Quality Assessment),
• Βελτίωση της ποιότητας (Quality Improvement) και
• Πρότυπα ποιότητας (Quality Standards)

Ο σχεδιασμός της ποιότητας
Αφορά την επιλογή και την αξιολόγηση:

• των κατάλληλων αναλυτικών μεθόδων,
• των σκευών και οργάνων,
• των αντιδραστηρίων και
• των μεθόδων ελέγχου της ποιότητας.

Οι εργαστηριακές διαδικασίες ποιότητας
Αφορούν τη διασφάλιση του καλύτερου δυνατού τρόπου εκτέλεσης των εργασιών και συγκεκριμένα:

• τη συγγραφή εγχειριδίων για την εκτέλεση των μεθόδων προσδιορισμού,
• τη τακτική συντήρηση του εργαστηριακού εξοπλισμού,
• το χρονικό προγραμματισμό και τη προμήθεια των αντιδραστηρίων σε κατάλληλες κάθε φορά συνθήκες,
• τη σωστή προετοιμασία και αποθήκευση των αναλωσίμων – αντιδραστηρίων,
• τη διαχείριση των υλικών,
• το επίπεδο εκπαίδευσης του προσωπικού,
• τη συνεχή κατάρτιση του προσωπικού,
• τους πόρους, κα.

Ο έλεγχος της ποιότητας
Αφορά την καλή εκτέλεση των εργασιών και συγκεκριμένα την αναλυτική ποιότητα των εργαστηριακών μεθόδων, ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία τους και η περαιτέρω διαγνωστική ποιότητα των εργαστηριακών δοκιμών.

Η αποτίμηση της ποιότητας
Αφορά εκτός από την αποτίμηση της αναλυτικής ποιότητας και την παρακολούθηση μη αναλυτικών παραμέτρων, όπως:

• ο χρόνος ολοκλήρωσης ενός προσδιορισμού,
• η προετοιμασία και η ταυτοποίηση του ασθενούς,
• η δειγματοληψία, η επεξεργασία, η μεταφορά και η διανομή των δειγμάτων,
• ο έλεγχος της βαθμονόμησης,
• τα έντυπα των εξετάσεων,
• η ασφάλεια του προσωπικού, κα.

Η βελτίωση της ποιότητας
Αφορά το προσδιορισμό των σφαλμάτων και λαθών που σχετίζονται με τον έλεγχο της ποιότητας και την αποτίμησή της, με σκοπό τη βελτίωση των εργασιών του εργαστηρίου. Όταν απαιτείται, πραγματοποιείται αναθεώρηση της αναλυτικής διαδικασίας και εφαρμόζονται νέες μέθοδοι.

Με βάση τα παραπάνω ο σχεδιασμός και η παρακολούθηση της αναλυτικής ποιότητας συμβάλλει στον εντοπισμό και στη λήψη μέτρων για τη διόρθωση των σφαλμάτων και λαθών που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια των αναλύσεων.

Αναλυτικός έλεγχος ποιότητας

Περιλαμβάνει δύο παράλληλους και συμπληρωματικούς μηχανισμούς ελέγχου:

• Ενδο-εργαστηριακός, Εσωτερικός Έλεγχος Ποιότητας (Internal Quality Control)
• Δι-εργαστηριακός, Εξωτερικός Έλεγχος Ποιότητας (External Quality Assessment).

Ο Εσωτερικός Έλεγχος Ποιότητας
Εφαρμόζεται σε καθημερινή βάση και έχει σαν στόχο την πιστοποίηση της επαναληψιμότητας και της ακρίβειας της μεθόδου ως προς ένα εσωτερικό πρότυπο (standard). Τα αποτελέσματα των ελέγχων αυτών επεξεργάζονται στατιστικά με διάφορες μεθόδους για:

• τον εντοπισμό των σφαλμάτων σε πραγματικό χρόνο και τη λήψη διορθωτικών μέτρων και
• την διαπίστευση των εργαστηριακών αποτελεσμάτων.

Ο Εξωτερικός Έλεγχος Ποιότητας
Είναι προαιρετικός, εφαρμόζεται ως προς ένα εξωτερικό πρότυπο από έναν εξωτερικό φορέα και βασίζεται στα αποτελέσματα της ανάλυσης του ίδιου δείγματος σε τακτά χρονικά διαστήματα από έναν μεγάλο αριθμό εργαστηρίων. Η σύγκριση και η σύγκλιση των επιδόσεων μεταξύ των εργαστηρίων αποτελεί έναν από τους δύσκολους στόχους του εξωτερικού ελέγχου ποιότητας.

Κατά κανόνα, ο εσωτερικός ποιοτικός έλεγχος αφορά κυρίως την επαναληψιμότητα (τυχαία σφάλματα), ενώ ο εξωτερικός ποιοτικός έλεγχος σχετίζεται με την ακρίβεια (συστηματικά σφάλματα).

Ο εντοπισμός και η λήψη διορθωτικών μέτρων για την αποφυγή ή την εξάλειψη λαθών αποτελεί καθημερινή απασχόληση του επιστημονικού προσωπικού των εργαστηρίων. Προς αυτή τη κατεύθυνση συμβάλλουν συγκεκριμένα διεθνή πρότυπα (π.χ. ISO/IEC 15189: 2003).