Η εξειδίκευση ή ειδικότητα (specificity) και εκλεκτικότητα (selectivity)

Η εξειδίκευση ή ειδικότητα (specificity) αφορά τον αποκλειστικό προσδιορισμό της ουσίας που θέλουμε να μετρήσουμε και μόνο, δηλαδή η μέθοδος που εφαρμόζεται θα πρέπει να είναι ικανή να διακρίνει ενώσεις με παρόμοιο χημικό τύπο ή παραπλήσιες ιδιότητες. Π.χ. η μέθοδος προσδιορισμού της γλυκόζης με βάση τις αναγωγικές της ιδιότητες δεν είναι εξειδικευμένη γιατί στον ορό του αίματος υπάρχουν ουσίες, όπως η κρεατινίνη, η γλουταθειόνη, το ουρικό οξύ κα., οι οποίες και αυτές έχουν ανάλογες ιδιότητες. Άλλες μέθοδοι, όπως ο προσδιορισμός της γλυκόζης με τη βοήθεια του ενζύμου οξειδάση της γλυκόζης, εμφανίζουν μεγαλύτερη εξειδίκευση (όσον αφορά το ένζυμο) ως προς την β-D-γλυκόζη (64% στον ορό του αίματος), αλλά όχι προς την α-D-γλυκόζη (36% στον ορό του αίματος). Τέλος, πιο μεγάλη εξειδίκευση εκδηλώνεται στο προσδιορισμό της γλυκόζης με την οξείδωση της φωσφορυλιωμένης γλυκόζης που ανάγει το NADP.

Ο έλεγχος της ειδικότητας συνίσταται στην αξιολόγηση της αναλυτικής μεθόδου:

1. Να διακρίνει τον αναλύτη από:

• γνωστές προσμίξεις
• προϊόντα διασπάσεως
• μεταβολίτες
• συστατικά του μητρικού υλικού του δείγματος, κα.

2. Να διακρίνει ενώσεις παραπλήσιας δομής.

Η επιβεβαίωση της ικανότητας διάκρισης πραγματοποιείται με λήψη θετικών αποτελεσμάτων από δείγματα που περιέχουν τον αναλύτη (π.χ. γνωστά υλικά αναφοράς), σε συνδυασμό με αρνητικά αποτελέσματα από δείγματα που δεν περιέχουν τον αναλύτη.

Ο έλεγχος της ειδικότητας ποικίλλει ανάλογα με την μέθοδο προσδιορισμού, π.χ. χρωματογραφική μέθοδος, ανοσοχημικός προσδιορισμός, κ.α.